سيد صادق سجادى
446
تاريخ برمكيان ( فارسى )
علما و فضلا و عقلا حاضر بودند جوانى نيز از اهل فضل و ليكن بس معجب و خودبين در آن مجلس حاضر بود . من دو سه حكايت از اين ترجمه پيش ايشان مىخواندم . آن جوان فضول روى سوى يكى از حاضران مجلس كرد و گفت اين حكايتها كه درين ترجمه است شما را باور مىآيد ؟ يكى از آنها گفت كه حكايت كرم ايشان از آن مشهورترست كه انكارى در باطن كسى مزاحم شود و نمىدانم كه تو چرا بر سبيل انكار از من پرسى . مگر كه از اوصاف كرم و سخاوت جبلى نصيبى ندارى كه ترا اين حكايت باور نمىافتد كه اگر زيادت از ايشان حكايت كنند روا باشد . چه ايشان مردمان بزرگ بودهاند و مال خراسان و آذربيجان « 1 » و بيشترى از عراق به دست ايشان صرف مىشد و خلق [ را ] به وفور مرحمت و اعطاف ايشان دربارهء رعايا و براياء كافّه انام بر ايشان مسلّم است . و آن بزرگان چون بالطبع كريم بودند همه آن مال را در سخاوت و دستگيرى درماندگان و اعانت حيرانماندگان خرج مىكردند . بنابر آن به مآثر كرم در جهان شهرت يافتند . ديگران از بنى آدم [ كه ] كرم و سخاوت كردهاند و عالميان را دست گرفتهاند ايشان را كريم و سخى مىخوانند ، امّا اينچنين كرما و اسخيا « 2 » كه آل برمك بودهاند هرگز پيدا نخواهند شد و اگر باشند . . . « 3 » باشد . من كه جواب دهندهام ، در ملك من از اندك و بسيار آنچه پيدا شود مىخواهم همه را ايثار كنم و اغلب احوال من آن باشد كه در تمنّاى ايثار گذرد ، و بسى باشد كه ترك احتياج خويش و اهل و عيال گيرم و آنچه موجود باشد به محتاجان عطا كنم ؛ و بسيار آرزو دارم كه اگر مالها و نعمتهاى عالم به دست من افتد ، چون به دوستى برسم همه را ايثار كنم . و هرگاه به اين بيچارگى در كار سخاوت اينچنين باشم ، آن بزرگان دين و دولت و مقتدايان ملك و ملت را در سخاوت و كرم چگونه باور ندارم و به آن دستگاه اختيار كه حق جلّ و علا روزى ايشان گردانيده بود ، اخبار اكرام و افعال و انعام ايشان چگونه تصديق نكنم . به خدا كه من مآثر ايشان را آنچه مىشنوم بيش از آن استوار مىدارم و معتقد مىشوم اگر ايشان را خليفه قلع نكردى مأثر ايشان بيش از آن در جهان بماندى . و چون جوابدهندهء صادق جواب آن منكر فضول برين نهج داد كه گفتهاند ، علما و فضلا كه در آن مجلس حاضر بودند به اتّفاق گفتند كه البته در جبلت اين جوان صفت بخل
--> ( 1 ) . در متن : آذربيجان و حرز ( كذا ) . ك ندارد . ( 2 ) . متن : اسخيال . ( 3 ) . دو كلمه در اينجا خوانده نشد .